Nghệ thuật tặng quà trong các nền văn hóa khác nhau

Share on

“Của cho không bằng cách cho" – câu nói của cha ông ta vẫn luôn đúng, đặc biệt là khi bạn tặng quà cho các đối tác nước ngoài.

Nền kinh tế quà tặng, hay văn hóa quà tặng (Gift economy) là một phương thức trao đổi, nơi những món đồ giá trị không được mang đi bán, mà được mang tặng. Khác với nền kinh tế trao đổi hàng hóa (barter economy) hay nền kinh tế thị trường (market economy), các chuẩn mực và tập tục xã hội sẽ chi phối văn hóa tặng quà.

Bản chất của nền kinh tế quà tặng là chủ đề của nhiều cuộc tranh luận trong lĩnh vực nhân chủng học. Nghiên cứu nhân chủng học đầu tiên về nền kinh tế quà tặng gắn với mô tả của Bronislaw Malinowski về hệ thống trao đổi quà tặng mang tính lễ nghi Kula (Kula ring) trên đảo Trobriand trong Thế chiến thứ nhất. Những món đồ mà người dân đảo Trobriand vượt trùng khơi qua nhiều vùng biển hiểm nguy để mang về là những món đồ có giá trị, được sử dụng cho mục đích trao đổi.

Đôi khi chỉ cần một món quà cũng tạo nên khởi đầu tốt đẹp cho mối quan hệ làm ăn

Cùng với thời gian, văn hóa quà tặng cũng được xem là một phần của cuộc sống. Việc tặng quà được coi là một cử chỉ văn minh ở một số quốc gia, nhưng cũng có thể bị coi như một hành động hối lộ ở một số nước khác. Vì thế, sự hiểu biết về thói quen, tập tục gắn liền với việc tặng quà, hay cách thức tặng quà… của các đối tác từ những nền văn hóa khác nhau là yếu tố giúp bạn tạo ấn tượng tốt và có nhiều cơ hội thành công.

Ở châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, vị thế xã hội là nguyên nhân chính khiến mọi người thích tặng quà. Đối với người nhận, điều này thể hiện cảm giác được kính trọng. Nhận thức của người Trung Quốc nói riêng và người châu Á nói chung đối với văn hóa quà tặng gắn liền với sự trỗi dậy của tầng lớp trung lưu. Xét về bản chất của văn hóa quà tặng tại châu Á, chúng ta có thể thấy sự tương đồng với văn hóa quà tặng ở châu Âu: đó là mong muốn đánh giá một nỗ lực, để đánh dấu một sự kiện quan trọng, hoặc đơn giản là để tỏ lòng biết ơn.

Tặng quà gì, như thế nào cũng là một nghệ thuật

Tuy nhiên, cách tặng quà lại tạo ra sự khác biệt trong các nền văn hóa. Ví dụ, trong cuốn sách The Traveler’s Guide to Asian Customs and Manners: How to Dine, Tip, Bargain, Dress, Make Friends, and Conduct Business while in Asia (tạm dịch: Những điều du khách cần biết về thói quen, tập tục của người châu Á: Ăn tối, tiền boa, trả giá, trang phục, kết bạn và kinh doanh khi đến châu Á), các tác giả Braganti và Devine chỉ ra rằng bản chất tượng trưng của việc tặng quà ở châu Á thay đổi từ quốc gia này sang quốc gia khác, dù các nước này có những đặc điểm tương đồng về văn hóa. Nếu như trong văn hóa phương Tây, người ta thường chuộng đồng hồ và thích tặng nhau loại phụ kiện trang trí này thì ở Trung Quốc, nghi thức này bị xem là điều cấm kỵ, bởi đồng hồ là thứ đo đếm thời gian và gián tiếp đề cập tới một vòng đời người bị giới hạn. Hơn thế nữa, cụm từ “cho/tặng đồng hồ" đọc lên nghe giống như từ “đi đám tang" theo tiếng Quảng Đông, nên việc tặng đồng hồ ở quốc gia này là điều tối kị. Trong văn hóa Trung Hoa, biểu tượng mang ý nghĩa rất quan trọng, nhất là đối với màu sắc và các con số. Đỏ là màu tượng trưng cho sự may mắn, còn màu hồng và vàng tượng trưng cho hạnh phúc, trong khi con số 8 là con số “phát", thể hiện sự may mắn.

Truyền thống của người phương Tây khi tặng những món quà mang tính vui vẻ, hài hước ít được chấp nhận ở các quốc gia châu Á. Ở châu Á, quà tặng là thứ người ta sử dụng để tỏ lòng kính trọng hay biết ơn nên những gì mang tính hài hước, dí dỏm sẽ bị xem là bất kính. Các tác giả cũng nhấn mạnh rằng việc tặng quà trở thành một chu trình “trả nợ". Nghĩa là, khi nhận một món quà nào đó từ bạn, đối tác của bạn cũng phải tìm cách “hoàn trả" cho bạn một món quà tương đương hoặc có giá trị cao hơn. Đó không phải là một cuộc đua, mà là cách thức để bạn thể hiện sự hàm ơn của mình.

Share on

Published Tháng Năm 31, 2017
×