Tìm đâu dáng phố cũ Hà thành?

Share on

Hà Nội có phố và đương nhiên có ngõ. Ngõ nhỏ phố nhỏ, nhà tôi ở đó là một trong vài ca từ hiếm hoi hay về Hà Nội. Không biết cái ông nhạc sĩ này bây giờ thường trú ở đâu nhưng chắc chắn lúc đang nghe tiếng sông Hồng thở than thì ông ta phải đang ở trong một ngõ. Bởi tiếng thầm thì tinh tế buồn mà không thảm duy nhất chỉ vọng vào những ngõ, nó thường bị đứt trước nhan nhản ồn ào mặt tiền của những phố. Rất lâu nay người Hà Nội thường tự hào về phố. Tất nhiên, không hẳn chỉ ba mươi sáu phố cổ nhưng tuyệt đối không thể là dăm cái phố vừa được xây đang ngông nghênh trọc phú. Ở những cái phố lổn nhổn hợm hĩnh đấy, hầu như không có ngõ mà chỉ có ngách. Phố để người Hà Nội tha thiết nhớ, thường có dáng dấp ở thơ của thi sĩ lảo đảo đi bộ Phan Vũ, hoặc ở tranh của ông họa sĩ còn sống trong nhà lòng ống Bùi Xuân Phái.

Những phố như vậy ở Hà Nội càng ngày càng hiếm. Xót xa hoài nhớ phố cổ những người Hà Nội cũ kỹ đành phải ở giật lùi vào ngõ. Người Sài Gòn hình như gọi ngõ là hẻm. Và hẻm Sài Gòn thường dài, tương đối rộng, cởi mở bùng nhùng vô số ngách. Nó đậm đặc cái chất lam lũ nhiều “hảo hớn" bởi có đông dân lao động chiều chiều cởi trần ngồi nhậu trong các quán rượu cóc phảng phất Thủy Hử. Ngõ ở Hà Nội tuy chen chúc người nhưng khá dịu dàng, nó mảnh dẻ lưa thưa cây nối vào hai hoặc ba phố lớn. Những ngõ loằng ngoằng kiểu như ngõ Văn Chương ở Khâm Thiên hay cụt lủn như ngõ Hàng Chỉ ở Hàng Hòm là hiếm hoi. Tên ngõ cũng phong phú đa dạng, cũng có khi đặt theo tên phố như ngõ Huế ở phố Huế hay ngõ Nhà Chung ở phố Nhà Chung. Nhưng đa phần không thèm a dua, ví như ngõ Tạm Thương ở phố Hàng Bông. (Nhân nhắc tới ngõ này lại nhớ một quầy phở gắn bánh xe chuyên bò tuyệt ngon chỉ bán tối, nay đã mất rồi. Thịt bò tái băm nhuyễn miết theo bản rộng dao hắt lên sợi phở to thái tay rồi mới chan nước dùng trong sôi đậm. Ông chủ kinh niên đau mắt hột, một đứa con đích thực của văn hóa ngõ). Ẩm thực trong ngõ tinh tế không kém gì ngoài phố, chưa kể nó còn thú vị phóng khoáng hơn vì ít bị công an đi ngang thu giữ ghế bàn.

Dân Hà nội sống lâu trong ngõ đều có một phong thái rất riêng. Người trong một ngõ đa phần biết nhau, “chuyện trong nhà chưa tỏ ngoài ngõ đã tường". Có lẽ vì thế người ở ngõ thỉnh thoảng có cãi nhau. Nhưng nhân văn làm sao, sau những xô xát tưởng mất mặn mất nhạt thì tới những ngày lễ tết hiếu hỉ, tuy hơi ngượng nghịu, vẫn lò dò cầm chai rượu sang nhà nhau chén chú chén anh. Một hành vi cao thượng của văn hóa sám hối. Những căn nhà mặt phố lạnh lẽo bạc phếch mầu tiền lấy quái đâu ra cái ấm cúng đẫm đầy tình người ấy.

Rất nhiều hào hoa và tài năng của Hà Nội ở ẩn trong ngõ nhỏ. Và trong mọi ngõ đều rất đông nhà thơ và nhà giáo, hai trong nhiều nghề có truyền thống tử tế lâu đời. Cứ mỗi buổi mưa phùn mìn mịn tới Xuân là ra ngõ gặp nhà thơ. Còn tới ngày hiến chương các nhà giáo thì hầu như mọi ngõ ngập đầy tiếng ríu rít của đám trẻ  đến chúc thầy. Có phải vậy chăng mà giá ngõ ở Hà Nội gần đây lên hơn bốn cây vàng một mét.

Ngõ là phần hồn sâu của phố. Với cái kiểu xây cất cuồng bạo thời nay, những người hoài cũ của nghìn năm Thăng Long, chắc chỉ còn được thấy dáng phố cũ ở trong những ngõ.

Share on

Published Tháng Một 2, 2018
×
  • Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng.